Klękamy przy nieznanych mogiłach z tą świadomością, że zapłacili oni szczególną cenę naszej wolności. Dali - rzec można - definitywny kształt tej wolności, klękamy zwłaszcza przy mogiłach katyńskich. Prawda Katynia jest stale obecna w naszej świadomości i nie może być wymazana z pamięci Europy.
Jan Paweł II

17 września 1939 roku, bez formalnego  wypowiedzenia wojny, Armia Czerwona zaatakowała Polskę.  III Rzesza i ZSRS rozpoczęły okupację terytorium naszego kraju. Z chwilą zajęcia przez Armię Sowiecką wschodnich terenów Rzeczypospolitej rozpoczęły się masowe represje ludności. Decyzją Biura Politycznego KC WKP (b) z 2  października 1939 roku utworzono m. in. trzy obozy specjalne w Kozielsku, w Starobielsku i w Ostaszkowie.

Obóz jeniecki w Kozielsku zlokalizowany był w budynkach poklasztornych  na południowy wschód od Smoleńska. Przetrzymywano w nim polskich oficerów. Obóz jeniecki w Starobielsku był położony  na południowy wschód od Charkowa,  również w pomieszczeniach dawnego klasztoru. Tu także przetrzymywano oficerów WP. Obóz jeniecki w Ostaszkowie, w rejonie Tweru, był największym obozem specjalnym. Położony na wyspie Stołbnyj jeziora Seliger, przeznaczony był do przetrzymywania m. in. polskich funkcjonariuszy Policji Państwowej.
Na podstawie rozkazu Józefa Stalina z 5 marca 1940 roku rozstrzelano około 22 tysięcy  jeńców przetrzymywanych w  tych miejscach odosobnienia. Byli to oficerowie WP a także policjanci, strażnicy, księża, prawnicy, urzędnicy państwowi  oraz inni przedstawiciele elit przedwojennej Polski.  Masowe rozstrzeliwania rozpoczęły się z początkiem kwietnia 1940 roku i trwały do połowy maja tego samego roku. Wśród aresztantów  rozpuszczano wcześniej pogłoski, że będą oni wywożeni na zachód, być może do rodzinnego kraju. Było to celowe działanie, które miało zapobiec ewentualnym próbom buntu wśród zatrzymanych. Jeńców likwidowano, gdyż uznano ich za nieprzejednanych  wrogów sowieckich, nie rokujących szans na poprawę. W lesie katyńskim zginęli jeńcy przetrzymywani w obozie w Kozielsku, w Charkowie zgładzono osoby z obozu w Starobielsku, natomiast w siedzibie NKWD w Twerze stracili życie więźniowie obozu ostaszkowskiego. Miejscem ich spoczynku jest las w pobliżu wsi Miednoje.  
Zbrodnia Katyńska to nazwa, którą stosuje się nie tylko w odniesieniu do mordu polskich jeńców wojennych w lesie pod Smoleńskiem, ale rozszerzono ją na zbrodniczą działalność NKWD wobec Polaków przetrzymywanych we wszystkich obozach i więzieniach Zachodniej Białorusi i Ukrainy. Czwartym Cmentarzem Katyńskim (oprócz Katynia, Charkowa i Miednoje) nazywa się   las w Bykowni na Ukrainie. Szacuje się,  iż w tutejszych mogiłach spoczywa od 20 do 130 tysięcy zastrzelonych więźniów. Mogą być to obywatele nawet 40 różnych państw, w tym Polacy.    
22 kwietnia 2010 roku, w 70 rocznicę zbrodni na polskich elitach, na Placu Solidarności w Wadowicach  odsłonięto Krzyż Katyński ku czci dwustu  pięćdziesięciu ofiar sowieckiego terroru.  Spis nazwisk pochodzi z tzw. Listy Wadowickiej. U podstawy pomnika wykonanego ze stali nierdzewnej i brązu umieszczono rzeźbę przedstawiającą dłonie związane drutem kolczastym. Obok znajduje się także osobny cokół z tablicą ku czci ofiar Katastrofy Smoleńskiej w dniu 10 kwietnia 2010 roku.

fot.A.Munk

Newsletter

Zapisz się
do góry