4 marca 1979 roku opublikowana została pierwsza encyklika Jana Pawła II, zatytułowana „Redemptor hominis” („Odkupiciel człowieka”). To encyklika programowa Ojca Świętego, Jego bardzo osobisty dokument, encyklika papieża, wybranego kilka miesięcy wcześniej (16 października 1978 r.), który na początku swojego pontyfikatu wypowiedział słowa „Nie lękajcie się! Otwórzcie drzwi Chrystusowi”.

Istotna jest zawarta w tym dokumencie perspektywa - w którą Ojciec Święty wpisał swoją papieską posługę – czas przygotowania Kościoła, ludzkości w przeżywanie Jubileuszu Roku 2000. Jan Paweł II swoją misję powierzył Maryi, Matce Kościoła.

 

(…) głębokie zdumienie wobec wartości i godności człowieka nazywa się Ewangelią, czyli Dobrą Nowiną.
Nazywa się też chrześcijaństwem.
Stanowi o posłannictwie Kościoła w świecie — również, a może nawet szczególnie — w świecie współczesnym.

Do źródeł powstanie tego dokumentu odniósł się wielokrotnie, m.in. w rozmowie z V. Messrinim, która stała się kanwą książki „Przekroczyć próg nadziei” (wyd. w 1994 r.): „Jej treść przyniosłem właściwe z sobą. (…) Encyklika stanowi potwierdzenie z jednej strony tradycji szkół teologicznych, z których wyszedłem, z drugiej zaś, stylu duszpasterstwa, do którego się odwołuję. Tajemnica Odkupienia jest tutaj widziana oczyma wielkiej odnowy człowieka i wszystkiego, co ludzkie. Tak to widział Sobór, zwłaszcza w Gaudium et spes” czy w ostatniej publikacji „Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci” ( 2005 r.), w której znalazły się słowa: „Wszystko co zawiera się w encyklice Redemptor hominis, przyniosłem ze sobą z Polski”.

Dokument budują cztery rozdziały, zatytułowane „Dziedzictwo”, „Tajemnica odkupienia”, „Człowiek odkupiony i jego sytuacja w świecie współczesnym” oraz „Posłannictwo kościoła i los człowieka”. Jan Paweł II podejmuje w nim ważne, ponadczasowe tematy, m.in. kwestię wolności i godności każdego człowieka, istotę chrześcijańskiego humanizmu, dialogu ekumenicznego i międzyreligijnego, wartość modlitwy…

Sobór Watykański II dokonał podstawowej pracy dla ukształtowania samoświadomości Kościoła właśnie przez to,
że tak trafnie i kompetentnie pozwolił nam spojrzeć na ten wielki obszar ludzkości, który pokryty jest „mapą” różnych religii.
Ukazał również, jak na tę mapę religii nakłada się — nieznaną przedtem, a znamienną dla współczesności warstwą — zjawisko ateizmu w różnych postaciach, przede wszystkim ateizmu programowego, który jest cechą pewnych systemów politycznych.

Wyjątkowość tej encykliki - zdaniem badaczy dorobku i pontyfikatu Ojca Świętego - mieści się również w ujęciu tematu: to pierwsza w historii encyklika z zakresu antropologii teologicznej.

Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,
jego życie jest pozbawione sensu, jeśli nie objawi mu się Miłość,
jeśli nie spotka się z Miłością, jeśli jej nie dotknie i nie uczyni w jakiś sposób swoją,
jeśli nie znajdzie w niej żywego uczestnictwa.
I dlatego właśnie Chrystus-Odkupiciel (…) „objawia w pełni człowieka samemu człowiekowi”.
To jest ów (…) ludzki wymiar Tajemnicy Odkupienia.

Zbliża się Środa Popielcowa, pierwszy dzień Wielkiego Postu. Słowa Ojca Świętego, niech raz jeszcze staną się inspiracją naszej osobistej refleksji:

W Jezusie Chrystusie ukrzyżowanym, złożonym do grobu, a z kolei zmartwychwstałym,
zabłysła człowiekowi raz na zawsze nadzieja życia wiecznego, nadzieja zmartwychwstania w Bogu (…),
ku któremu człowiek idzie poprzez śmierć ciała, dzieląc wraz z całym stworzeniem widzialnym tę konieczność,
jakiej poddana jest materia. Rozumiemy — i staramy się coraz gruntowniej rozumieć — wymowę tej prawdy,
jaką Odkupiciel człowieka zawarł w zdaniu: „Duch daje życie; ciało na nic się nie przyda” (J 6, 63).
Słowa te — wbrew pozorom — wyrażają właśnie najwyższą afirmację człowieka: ciała, które ożywia Duch!

Sięgajmy po dar Jego myśli …

Oprac. Dominika Jamrozy

Newsletter

Zapisz się
do góry