Nie można żyć tylko na próbę, nie można umierać tylko na próbę. Nie można kochać tylko na próbę, przyjmować tylko na próbę i na czas człowieka.

Jan Paweł II

Rola oraz pozycja kobiet w społeczeństwie zmieniała sie na przestrzeni wieków. Do czynników determinujących te zmiany należą kultura oraz religia, które kreują postrzeganie kobiet i ich miejsce w świecie. 

Kobieta w judaizmie

pinterest comNarodzinom dziewczynki w judaizmie towarzyszy ceremonia Simchat Bat, czyli symbolicznego powitania i zawarcia przymierza z Bogiem. Imię dziewczynki jest ogłaszane podczas modlitwy w pierwszy Szabat po narodzinach. Żydowska dziewczynka staje się kobietą w wieku 12 – 13 lat. Obchodzona jest uroczysta Bat micwa, która rozpoczyna okres osobistej odpowiedzialności ( już) kobiety za zgodność swoich czynów z prawem i zasadami religijnymi. Dziewczynki od najmłodszych lat uczą się wszystkich zasad prowadzenia gospodarstwa domowego zgodnie z przepisami Talmudu o rytualnej czystości przedmiotów i pokarmów. Poznają tradycję, obrzędy, przepisy i zakazy dotyczące ich codziennego życia. Ich role w życiu wskazuje Tora zgodnie ze specyfiką kobiecej natury.
Głównym zadaniem kobiety jest zbudowanie i podtrzymywanie pozytywnej atmosfery w domu, pilnowanie jego prawidłowego i zdrowego funkcjonowania oraz właściwe wychowanie potomstwa. To kobieta kształtuje charakter i obraz rodziny, a także dba o przestrzeganie tradycji. Powinna starać się zaszczepiać wiarę i religię, nie tylko wśród bliskich, nawet, gdy mężczyzna słabnie w wierze i poddaje się swoim słabościom. Aby kobieta mogła w pełni wykonać swoje obowiązki mężczyzna powinien jej w tym pomóc poprzez zapewnienie odpowiednich warunków.
Większość zasad judaizmu przetrwała w prawie lub zupełnie nie zmienionym kształcie aż do czasów nowożytnych. Wyraźna zmiana w tym względzie nastąpiła dopiero w XVIII wieku wraz z nowożytną emancypacją kobiet i narodzinami tzw. żydowskiego ruchu oświeceniowego. Dalsze przeobrażenia w kierunku zrównania w życiu społecznym kobiet i mężczyzn nastąpiły w wielu odmianach judaizmu współczesnego, oczywiście poza judaizmem ortodoksyjnym, w którym do dziś przestrzega się całości dawnego prawodawstwa talmudycznego, włącznie z przepisami odnoszącymi się do kobiet. Na przełomie XIX i XX wieku w wielu kręgach żydowskich zaczęto wprowadzać reformy obyczajowe. Złagodzeniu uległo na przykład przestrzeganie zasad odpowiedniego wyglądu. Kobiety zaczęły nosić modne stroje, a niektóre zrezygnowały z noszenia peruk i innych nakryć na głowę. Wcześniej kobiety nie mogły pokazywać swoich włosów nikomu poza mężem. Mają dostęp do kształcenia się i rozwijania swoich zainteresowań. W synagogach reformowanych kobiety mają równy status z przedstawicielami płci przeciwnej. Nie muszą siadać z dala od mężczyzn na nabożeństwach, piastują zaszczytne funkcje honorowych prezesów synagog, a nawet dopuszcza się je do funkcji rabina.

 

Opr. na podstawie: Aleksandra Marciniak, „Postrzeganie roli kobiety w największych religiach świata”.

 

 

Kobieta w islamie
httpin pauza islam com maleJeśli chodzi o miejsce i rolę kobiety w społeczeństwie muzułmańskim, należy obok elementów religijnych uwzględnić również uwarunkowania kulturowe i społeczne. Sytuacja kobiet na Półwyspie Arabskim poprawiła się wraz z pojawieniem się islamu. Fundamentalna zmiana była możliwa dzięki koranicznej prawdzie o równości płci w akcie stworzenia (51,49). Święta Księga islamu wskazuje na wzajemną zależność kobiety i mężczyzny (3,195), których relacje powinny być wypełnione miłością i miłosierdziem (30,21). Jako członkini wspólnoty wiernych kobieta ma równe prawa z mężczyzną. Oboje są tak samo odpowiedzialni za wypełnianie obowiązków islamu i podlegają zbawieniu. Za największą z kobiet uważa się Marię, matkę Jezusa. W tradycji muzułmańskiej szczególnym szacunkiem obdarzone są żony i córka Mahometa. Dotyczy to przede wszystkim pierwszej żony, Chadidży i córki, Fatimy.
Stanowisko Koranu wobec pozycji kobiety w społeczeństwie jest ambiwalentne. Przy całej religijnej i moralnej równowartości, kobieta pozostała w prawie muzułmańskim zależna od mężczyzny. Ambiwalencja przesłania koranicznego i zmieniające się struktury społeczne to w kontekście określenia statusu kobiet w islamie główne wyzwania, przed którymi stoją współcześni muzułmanie. Teologowie i juryści, którzy próbują zreformować średniowieczne elementy prawa, wykazują różnice między tym, co określone i orzeczone przez religię i etykę, a tym, co zostało przejęte przez islam z tradycji niemuzułmańskich. W centrum debaty ulemów stoi więc współczesna interpretacja Koranu.
Ustosunkowując się do dyskryminujących kobietę wersetów koranicznych, reformatorzy wskazują na patriarchalny charakter większości społeczeństw muzułmańskich. Ich zdaniem, powstałe w określonym kontekście przesłanie koraniczne uzupełniono prawem zwyczajowym i wykorzystano je jako wygodne alibi feudalnej struktury społeczeństwa. Jeśli chodzi o problem nadrzędności jednej grupy społecznej wobec innej, to powszechne jest przekonanie, że jeśli Bóg wyróżnia kogokolwiek w Koranie, to nie ze względu na płeć, lecz ze względu na głęboką wiarę.
We współczesnym świecie kobieta muzułmańska nierzadko realizuje się jako małżonka i matka, wykonując różnorodne zawody, a nawet uczestnicząc czynnie w polityce. Model ten promuje ruch na rzecz kobiet muzułmańskich, który narodził się w końcu XIX w. w Egipcie i w Maghrebie. Działalności tego ruchu nie należy mylić z istniejącym na Zachodzie ruchem feministycznym. Powszechniejsze od ruchów reformatorskich są jednak środowiska fundamentalistyczne, które nawołują do dosłownego, tzn. literalnego interpretowania Koranu i rygorystycznego przestrzegania zasad tradycji. Ograniczają one aktywność kobiet do roli żony, matki i gospodyni domowej.

 

Opr. na podstawie audycji ks. Adama Wąsa SVD, Radio Watykańskie - cykl: Wobec islamu

Newsletter

Zapisz się
do góry