Jeżeli tak uroczyście obchodzimy narodzenie Jezusa, czynimy to dlatego, aby dać świadectwo, że każdy człowiek jest kimś jedynym i niepowtarzalnym…
Jan Paweł II

 

 

 

 

Boże Narodzenie to chrześcijańskie święto obchodzone od starożytności dla wspomnienia i uczczenia narodzin Jezusa Chrystusa, przypada na dzień 25 grudnia. Uroczystość istniała już w roku 326 i szybko się rozpowszechniła, dzięki przyjęciu jej na dworze cesarza Konstantyna Wielkiego. W IV wieku Boże Narodzenie było już obchodzone m. in. w północnej i zachodniej Afryce, w Hiszpanii, północnej Italii, Kapadocji, Konstantynopolu i Antiochii. Na wschodzie od III wieku była to uroczystość Objawienia Boga – Pana (Teofania lub Epifania), łączona z chrztem w Jordanie. W Kościołach, które nadal celebrują liturgię według kalendarza juliańskiego (głównie Cerkiew greckokatolicka i Kościół prawosławny), Boże Narodzenie przypada na 25 grudnia kalendarza juliańskiego, czyli styczeń według kalendarza gregoriańskiego.

Według Soboru Watykańskiego II liturgiczne obchody Bożego Narodzenia obejmują czas od nieszporów 24 listopada do Święta Chrztu Pańskiego, a są poprzedzone czterotygodniowym adwentem, który zamyka Wigilia 24 grudnia. Ze świętami Bożego Narodzenia zwanego w dawnej Polsce Godami lub Godnimi Świętami, są związane bogate tradycje ludowe, do których należą: przyozdabianie domów, wykorzystywanie zboża jako symbolu obfitości, budowanie szopek, jasełka, śpiewanie kolęd i pastorałek, dzielenie się opłatkiem symbolizującym miłość i jedność. Kulminacyjnym momentem cyklu Bożego Narodzenia jest wigilia tego święta, ze zwyczajem wigilijnej wieczerzy postnej dla wszystkich domowników, składającej się z 12 potraw, spożywanej z rozbłyśnięciem pierwszej gwiazdy.

Zwyczaj stawiania drzewka wigilijnego przyjął się w XV wieku w Niemczech, a na ziemiach polskich zwyczaj ten upowszechnił się na przełomie XVIII i XIX wieku.
Święta Bożego Narodzenia miały swój szczególny urok w Watykanie, za pontyfikatu Jana Pawła II. Ojciec Święty wysyłał przed świętami około tysiąca kartek z życzeniami, które osobiście podpisywał. W treści znaleźć można było życzenia radości z Bożego Narodzenia, pokoju ducha i nadziei, którą niesie tajemnica wcielenia. Zwykle kilka słów o Matce Bożej i koniecznie o wigilijnym opłatku, który Jan Paweł II dołączał do każdej kartki. Mówił, że to „chleb pojednania”. Ojciec Święty wprowadził w Watykanie zwyczaj związany z choinką na Placu Świętego Piotra.

W Watykanie w Wigilię od rana obowiązywał post. Trwały przygotowania do wieczerzy. Było skromnie, prosto, bez dwunastu dań i bez prezentów. Wszystko było polskie. Także wigilijne menu: ryba w galarecie i sałatka jarzynowa, barszcz z uszkami, karp smażony z surówką z kapusty, były też gołąbki z kaszą i z sosem grzybowym i kluski z makiem. Do tego siostry robiły kompot z suszonych gruszek i piekły słodkości. Podobno Jan Paweł II najbardziej lubił barszcz z uszkami i oczywiście ciasta. Makowiec przyjeżdżał z Polski. Przy stole zasiadało nie więcej niż dwadzieścia jeden osób. Wigilia rozpoczynała się o siedemnastej. Na początku była modlitwa i czytanie fragmentów Pisma Świętego. Ojciec Święty kochał kolędowanie. Śpiewał zawsze mocnym głosem i bez śpiewnika. Znał chyba wszystkie możliwe kolędy i pastorałki. Na koniec papież zawsze zostawiał ulubioną pastorałkę „Oj, maluśki, maluśki”. I zawsze dodawał do niej jakieś zwrotki od siebie. Wymyślał je na poczekaniu. Szczególne umiłowanie miał dla kolędy „Bóg się rodzi”, Zawsze powtarzał, że to jest jedna z tych kolęd, które najgłębiej oddają teologię Bożego Narodzenia.

Celebracja Świąt Bożego Narodzenia różni się często w poszczególnych krajach i na poszczególnych kontynentach. We Włoszech tradycja bożonarodzeniowa jest związana z religią chrześcijańską. Przed Wigilią obowiązuje ścisły post, a święta rozpoczynają się 24 grudnia uroczystą wieczerzą. Tradycyjne potrawy to: ryby, sałatki, słodycze i owoce. Bożonarodzeniowe słodycze to głównie ciasteczka nadziewane figami i orzechami. Dzieci oprócz Świętego Mikołaja, czyli Babbo Natale, czekają na czarownicę, Befanę, która roznosi prezenty. W grudniu w Afryce jest parno i gorąco. Choinka pojawia się rzadko, zastępują ją eukaliptusy i palmy. Ozdoby drzewka i tradycyjnego żłóbka noszą elementy charakterystyczne dla tamtejszej kultury. W każdej wspólnocie parafialnej lub misyjnej jest sprawowana pasterka i eucharystia o różnych porach dnia. Na stole wigilijnym znaleźć można zupę owocową, dania rybne, sałatki i ciasta. W Meksyku po pasterce rozpoczyna się uroczysta uczta z tańcami i rozdawaniem prezentów, które dzieci znajdują w pończochach, butach lub przy swoich łóżkach. Nocna kolacja to zupa, ryż, zimne mięso, owoce i wino. W Boże Narodzenie głównym daniem jest indyk.

opr. IDMJP2 według:
Brygida Grysiak: „Wigilia w Watykanie była polska”,
„Święta Bożego Narodzenia w różnych kulturach”.

 

Newsletter

Zapisz się
do góry