Człowiek jest wielki nie przez to co posiada, lecz przez to kim jest, nie przez to, co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi.

Jan Paweł II

Znana z Pisma Świętego Góra Oliwna jest rozległa. Leży nieopodal Jerozolimy i rozciąga się z niej dobry widok na miasto. Podczas swojego ostatniego pobytu w tym miejscu Jezus wybrał na modlitwę znajdujący się w jej zachodniej części Ogród Getsemani. Jego nazwa oznacza „tłocznię oliwek”. Tradycja chrześcijańska bardzo wcześnie zaczęła odwoływać się do znaczenia tego Ogrodu. Podkreślano, że pielgrzymi pilnie sprawują tam swoje modlitwy. Około wieku IV pojawiły się tam szczególne miejsca kultu: grota zwana Grotą Zdrady oraz Kościół/Bazylika Agonii.

Drzewo oliwne było dla starożytnych Greków i Rzymian symbolem pokoju. Ludzie szukający schronienia i zwiastuni pojednania nosili oliwne gałązki. Dzięki kojącym i leczniczym właściwościom przypisywano tej roślinie działanie boskie.W starożytności Izraelczycy pozyskiwali oliwę do celów kultu w świątyni, gdzie służyła do oświetlania przybytku a także do sporządzania pachnideł, namaszczeń i jako dodatek do ofiar całopalnych. Oliwę używano do aktu nobilitacji władców, a w chrześcijaństwie stosowano ją także podczas udzielania czterech sakramentów. W Biblii drzewo oliwne, oprócz zboża i wina, było symbolem błogosławieństwa, urodzaju i pokoju. Jego posiadanie było znakiem pomyślności i przychylności Bożej. W życiu codziennym oliwa była stosowana do wypieku i ubogacania pokarmów mącznych. Stanowiła także ważny towar wymiany handlowej.

Znana z Pisma Świętego Góra Oliwna jest rozległa. Leży nieopodal Jerozolimy i rozciąga się z niej dobry widok na miasto. Podczas swojego ostatniego pobytu w tym miejscu Jezus wybrał na modlitwę znajdujący się w jej zachodniej części Ogród Getsemani. Jego nazwa oznacza „tłocznię oliwek”.  Do dnia dzisiejszego rosną tu bardzo stare drzewka oliwne. Nie są jednak tymi samymi, które rosły w czasach Chrystusa. Ich wiek określa się na około 900 lat. Dawne drzewa zostały wycięte przez Rzymian podczas napadu na Jerozolimę w 70 roku. Młode drzewa oliwkowe mogą jednak wyrosnąć ze ściętych pni, dlatego możliwe, że ich korzenie przetrwały od czasów biblijnych. Najstarsze drzewka na świecie mają około 3 tysięcy lat.

Tradycja chrześcijańska bardzo wcześnie zaczęła odwoływać się do znaczenia Ogrodu Getsemani. Podkreślano, że pielgrzymi pilnie sprawują tam swoje modlitwy. Około wieku IV pojawiły się tam szczególne miejsca kultu: grota zwana Grotą Zdrady oraz Kościół/Bazylika Agonii. W czasie wypraw krzyżowych odnowiono te budowle, tworząc między innymi freski. W wieku XVII ogród zakupili franciszkanie. Na początku XX wieku, w wyniku prac archeologicznych, odkryto m. in. pozostałości dawnego kościoła Zbawiciela, pozostałości drugiego kościoła – bizantyjskiego, ze skałą czczoną w prezbiterium oraz posadzką z mozaiki. Kolejne prace archeologiczne doprowadziły do odkrycia m. in. prasy oliwnej oraz cysterny na wodę.

W sztuce ikonograficznej już od VI wieku przedstawiano Chrystusa w Getsemani, klęczącego lub upadającego na twarz. Obrazy te zyskały dużą popularność w późnym średniowieczu i w epoce nowożytnej. Stopniowo dołączono do tych przedstawień motyw śpiących uczniów. Od około XIII wieku postaci Jezusa coraz częściej towarzyszyli aniołowie. Motyw omdlenia Chrystusa zyskał znaczną popularność w malarstwie wieku XIX. Twórcy często ukazywali także moment pojmania, podkreślali element zdrady Judasza. Wątek ten można znaleźć np. na chrześcijańskich sarkofagach. Negatywny wizerunek Iskarioty został przez wieki ugruntowany poprzez liczne prace ikonograficzne, a także poprzez teksty apokryficzne i misteria pasyjne.

opr. B. Munk

źródło:
J. Zerrouk,  Ogrodzie Oliwny, widok w Tobie dziwny, 2016
ks. S. Łucarz SJ Getsemani, 2017
B. Munk, Motyw Judasza w literaturze polskiej XIX i XX wieku, 2007
Encyklopedia Katolicka, 2010

Zapraszamy także do wysłuchania naszego wprowadzenia w misteria związane z Wielkim Czwartkiem:

Newsletter

Zapisz się
do góry