Bóg nie wątpi o człowieku. A więc i my, chrześcijanie, nie możemy zwątpić o człowieku, wiemy bowiem, że człowiek jest zawsze większy niż jego błędy i występki.

Jan Paweł II

W życiu i nauczaniu Chrystusa istniały silne związki z Jerozolimą i Świątynią, którą uważał za mieszkanie Swego Ojca. Jezus – już jako człowiek dorosły - wielokrotnie pielgrzymował do tego miasta i brał udział w uroczystościach świątynnych. Podczas ostatniego pobytu w Jerozolimie przed świętem Paschy przebywał w świątyni i nauczał zgromadzonych tam ludzi. Miejsca związane w Jerozolimie z Męką i Zmartwychwstaniem cieszą się wśród chrześcijan wyjątkowym kultem.

Chrześcijaństwo narodziło się w I wieku naszej ery w rzymskiej prowincji - Judei, wyrastając z rozwiniętego tam przez wieki judaizmu. Uważane jest za religię objawioną, co oznacza, iż początek dał jej Bóg, który uświadomił wiernym istotę Jego związku z człowiekiem. Centralną postacią chrześcijaństwa - drugiej wielkiej religii monoteistycznej, której korzenie sięgają Jerozolimy – jest Jezus Chrystus. Urodził się w Betlejem, mieście judzkim, na zachodnim brzegu Jordanu. Nazwa Betlejem oznacza „dom chleba”. Z miejscem tym związany był ród króla Izraela, Dawida, a pochodzenie Jezusa wywodzone jest „z domu i rodu Dawidowego” (Łk 2,3-4). W Betlejem znajduje się zarówno Bazylika Narodzenia Pańskiego jak również Grota Magorum, upamiętniająca miejsce hołdu złożonego przez Mędrców ze Wschodu oraz Kościół Pasterzy. Jezusa określa się słowem „Chrystus”, które pochodzi z języka greckiego i jest tłumaczeniem hebrajskiego wyrazu „Mesjasz”. Podstawowym źródłem wiedzy na temat życia i nauczania Jezusa są cztery Ewangelie wchodzące w skład Nowego Testamentu. Jezus odebrał kształcenie w tradycji judaizmu, który był religią Izraelitów. Fundamentem wyznania była wiara w jednego Boga – tego Boga, który przemówił do swojego ludu przez Abrahama i Mojżesza, a także przez proroków. Według zapisów ewangelicznych publiczne życie Jezusa zaczęło się od chrztu otrzymanego od Jana Chrzciciela na brzegu rzeki Jordan. Jezus towarzyszył przez pewien czas Janowi, w którego kręgu spotkał swoich pierwszych uczniów – Piotra, Andrzeja, Jakuba i Jana. Jego działalność skupiała się początkowo w Galilei, na północno – zachodnim wybrzeżu jeziora Genezaret, w Kafarnaum. Główną osią nauczania było przykazanie miłości oraz bliskie przyjście Królestwa Bożego.

Jezus wzywał lud Izraela, aby nawracając się wyszedł mu na spotkanie, bo tylko poddanie się woli Bożej może przynieść zbawienie. Wszyscy są wezwani, aby wejść do Królestwa, w pierwszej zaś kolejności potrzebujący: ubodzy, dzieci, grzesznicy i chorzy. Wymowę jego nauczania wzmacniała postawa wobec odrzuconych: zasiadał do stołu z ludźmi marginesu, pozwalał zbliżać się trędowatym i kobietom upadłym. Dokonywane akty uzdrowienia interpretował jako znaki budowania Królestwa Bożego wśród najuboższych. Jezus zebrał wokół siebie grupę uczniów, w tym dwunastu najbliższych towarzyszących mu w wędrówkach. Byli to przeważnie Galilejczycy pochodzący ze wszystkich środowisk społecznych. Działalność Chrystusa doprowadziła do otwartej konfrontacji z oficjalnymi autorytetami religijnymi świątyni jerozolimskiej - „faryzeuszami i uczonymi w piśmie”. Jego poglądy godziły w ówczesny porządek polityczno – społeczny. W okresie przygotowań do obchodów Paschy Jezus został pojmany, tendencyjnie osądzony przez członków Sanhedrynu i skazany na śmierć jako bluźnierca. Wyrok zatwierdzony został przez rzymskiego namiestnika, Poncjusza Piłata. W piątek, przez samym świętem, Jezus został stracony na krzyżu w pobliżu murów Jerozolimy. W życiu i nauczaniu Chrystusa istniały silne związki z Jerozolimą i Świątynią, którą uważał za mieszkanie Swego Ojca. W tym przybytku był ofiarowany jako niemowlę zgodnie z Prawem Mojżeszowym. „Tak bowiem jest napisane w Prawie Pańskim: Każde pierworodne dziecko płci męskiej będzie poświęcone Panu” (Łk 2, 22-38). Jako dwunastoletni chłopiec Jezus udał wraz z najbliższymi do Jerozolimy z okazji obchodów święta Paschy, wypełniając tym samym nakaz religijny dla pobożnych Żydów, którzy zobowiązani byli do przybycia do świątyni jerozolimskiej trzy razy do roku. Jezus – już jako człowiek dorosły - wielokrotnie pielgrzymował do tego miasta i brał udział w uroczystościach świątynnych. Gwałtownie sprzeciwił się także transakcjom handlowym dokonywanym na terenie świątynnego dziedzińca. Podczas ostatniego pobytu w Jerozolimie przed świętem Paschy Jezus przebywał w świątyni i nauczał zgormadzonych tam ludzi. Ostatnim wydarzeniem łączącym Chrystusa ze świątynią było rozdarcie zasłony miejsca najświętszego w chwili Jego śmierci na krzyżu. Zmartwychwstanie Chrystusa od początku stanowiło główną tezę wiary chrześcijańskiej i motyw działania pierwszych chrześcijan.

Pierwsza wspólnota, powstała w Jerozolimie około 30 roku n. e. i była skupiona wokół apostołów z Piotrem na czele. Początkowo chrześcijanie po przyjęciu chrztu zachowywali wszystkie praktyki religijne judaizmu. Określenie „chrześcijanie” po raz pierwszy znaleźć można ok. 100 roku n.e. w listach świętego Ignacego z Antiochii. Chrześcijanie, uważani początkowo za członków judaistycznej wspólnoty, tworzyli z czasem odrębne wspólnoty lokalne. Ukonstytuowali własną hierarchię, teologię i filozofię. Ustanowienie tolerancji religijnej przez cesarza Konstantyna Wielkiego w wieku IV spowodowało rozwój chrześcijaństwa w krajach imperium rzymskiego, a z biegiem czasu w całej Europie i na innych kontynentach, tworząc różne nurty, w tym m. in.: katolicyzm, prawosławie i protestantyzm. Miejsca związane w Jerozolimie z męką Chrystusa cieszą się wśród wyznawców wyjątkowym kultem. Jednym z nich jest Wieczernik – sala ostatniego świątecznego posiłku spożytego przez Jezusa wraz z uczniami. W ciągu dwóch tysiącleci miejsce to było wielokrotnie niszczone i odbudowywane. Obecnie ma formę gotyckiej kaplicy. Drugim ważnym miejscem jest dawny Ogród Getsemani, będący częścią Góry Oliwnej leżącej nieopodal Jerozolimy. To tutaj Jezus modlił się przed pojmaniem i tu został wydany przez jednego z Apostołów. Na terenie Getsemani powstało kilka sanktuariów chrześcijańskich nawiązujących do wydarzeń ewangelicznych: Grota Zdrady będącą kaplicą, bazylika Agonii, a wcześniej – w czasach krzyżowców - kościół Najświętszego Zbawiciela. Najważniejszym miejscem w Jerozolimie dla chrześcijan jest Golgota, góra ukrzyżowania Jezusa. Miejsce to znajdowało się blisko dawnych murów miejskich. Nad nią wybudowana została Bazylika Grobu Pańskiego, łącząca w sobie pamiątkę kaźni, ukrzyżowania, złożenia do grobu i zmartwychwstania. Pierwsza świątynia pochodziła z wieku IV, wybudowana z inicjatywy cesarza Konstantyna oraz jego matki, św. Heleny. Na przestrzeni kolejnych wieków budowla wielokrotnie padała ofiarą trzęsień ziemi, pożarów i zniszczeń wojennych. W efekcie często była poddawana przeróbkom, przebudowie i restauracji. Odwiedzaniu miejsc związanych z Męką Pańską związana jest tradycja drogi krzyżowej, zapoczątkowana w Jerozolimie przez pielgrzymów chcących przejść ostatnią ziemską drogą Zbawiciela. Droga ta (Via Dolorosa) jest oparta na tradycji, gdyż całkowite zburzenie miasta w I i II wieku uniemożliwiło odtworzenie rzeczywistej trasy.

Nabożeństwo drogi krzyżowej rozpowszechnione zostało w okresie wypraw krzyżowych. Prowadzone wciąż na terenie miasta prace archeologiczne doprowadziły do odkrycia miejsc, które mogły mieć związek z dokonywaniem sądu nad pojmanym Jezusem: m. in. pozostałości Twierdzy Antonia, dom Kajfasza czy Pałac Heroda. Do ważnych punktów na mapie Jerozolimy należy także zaliczyć Złotą Bramę murów miejskich, przez którą Chrystus wjechał uroczyście przed świętem Paschy. Brama ta prowadziła na Wzgórze Świątynne. Została zamurowana w XVI wieku przez Osmanów – ale pozostały jej zarysy. W pobliżu innej jerozolimskiej bramy, zwanej Bramą Lwów odnaleziono pozostałości po sadzawce Betesda, przy której Jezus uzdrowił kalekę. Miasto Jerozolima przeżywało w ciągu ostatnich dwóch tysięcy lat liczne najazdy i zmiany dominacji. W wieku IV zyskało charakter miasta chrześcijańskiego. W wieku VII zostało opanowane przez Persów, a liczne pamiątki chrześcijańskie zostały zniszczone lub wywiezione. W niedługim czasie miasto dostało się pod panowanie Arabów, którzy przekształcili go w ośrodek religijnego i gospodarczego świata muzułmańskiego. W wieku XI rozpoczęła się epoka wypraw krzyżowych, chcących odbić te ziemie z rąk „niewiernych”. Po tym okresie Jerozolima została w wieku XIII opanowana przez Ajjubidów z Egiptu, a potem przez sułtanów mameluckich. Od wieku XVI do XIX znajdowała się we władaniu Turków osmańskich. opr. B. Munk źródło: Encyklopedia Katolicka, 2010 Encyklopedia Religii Świata, 2002 Religia, Encyklopedia PWN 2002 Miejsca święte. Jerozolima. Przewodnik, Warszawa Encyklopedia PWN W. Chrostowski, Jerozolima - Miasto Święte Chrześcijan : perspektywa katolicka, 1998 M. Imach, Islam w Jerozolimie, 2016

Artykuł dostępny w formie nagrania:

Newsletter

Zapisz się
do góry