21 lutego 1978 r. zmarł Mieczysław Kotlarczyk. Pogrzeb, któremu przewodniczył Kardynał Karol Wojtyła odbył się cztery dni później na krakowskim Cmentarzu Salwatorskim. Były aktor konspiracyjnego Teatru Słowa pożegnał swojego pedagoga, mistrza i przyjaciela.
Śp. Mieczysławowi Kotlarczykowi nie dane było przeżywać radości, która stała się udziałem wszystkich Polaków - wyboru pamiętnego, październikowego konklawe 1978 roku.

Biografii i dorobku Mieczysława Kotlarczyka nie sposób opisać w kilku zdaniach. Zatem w dużym skrócie. Urodzony w Wadowicach, pochodzący z rodziny o teatralnych tradycjach ukończył polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie również w 1936 roku obronił doktorat poświęcony działalności Towarzystwa Iksów. Był dyplomowanym nauczycielem szkół średnich. Uczył w Wadowicach oraz przez trzy lata w Sosnowcu. Realizował swoją teatralną pasję najpierw w zespole teatralnym ojca, Stefana Kotlarczyka, a następnie w Kółku Dramatycznym przy Akademickim Kole Wadowiczan, w Amatorskim Teatrze Powszechnym przy T. G. „Sokół”, jako pedagog. Około połowy lat 30. XX wieku nawiązał znajomość z wyjątkowo uzdolnionym gimnazjalistą, miłośnikiem poezji, literatury, teatru oraz sztuki recytacji – Karolem Wojtyłą. Relacja ta przerodziła się w głęboką przyjaźń.

Mieczysław Kotlarczyk od 1941 do 1967 roku - z przerwami związanymi z likwidacjami Sceny ze względów repertuarowych (wizja narodowego teatru chrześcijańskiego nie mieściła się w koncepcji ówczesnego Ministerstwa Kultury) - kierował Teatrem Słowa, Teatrem Naszym. Zespół ten po wojnie przyjął nazwę Teatr Rapsodyczny. W czasie okupacji jego aktorem był przyszły Papież Polak. Przez lata przyjaciel tej Sceny, jej Aktorów, także recenzent.

M. Kotlarczyk założył Studio Rapsodyczne, wykładał w krakowskiej PWST i w seminariach duchownych, a także na KUL-u; był reżyserem, dramaturgiem, inscenizatorem, aktorem, recenzentem, autorem artykułów poświęconych poezji oraz historii teatru, popularyzatorem tych dziedzin sztuki. Przez lata przewodniczył Ogólnopolskim Konkursom Recytatorskim. Napisał podręcznik „Podstawy sztuki żywego słowa” (1961, 1965 Warszawa), z której powstała „Sztuka żywego słowa”, wydana dzięki zaangażowaniu Księdza Kardynała Wojtyły w 1975 r. w Rzymie. Ówczesny Metropolita Krakowski książkę opatrzył wstępem, w którym m.in. napisał: „Pisząc te słowa (…) pragnę spłacić dług wdzięczności, jaki zaciągnąłem w stosunku do Autora od młodych lat (…) Mieczysław Kotlarczyk zawsze był wierny temu przekonaniu, że teatr – wielki teatr – ma swoją misję i misji tej musi wytrwale i bezkompromisowo służyć. (…) chociaż Teatr Rapsodyczny przestał istnieć, to zaszczepiona przez Mieczysława Kotlarczyka idea teatru żywego słowa pod różnymi postaciami weszła w obyczaj teatralny w całej Polsce. (…)1

W 1980 r. została wydana w Londynie, ostatnia publikacja dra Kotlarczyka „Reduta słowa. Kulisy dwu likwidacji Teatru Rapsodycznego w Krakowie (karty z pamiętnika)”. M. Kotlarczyk w 2007 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”.2 

Historii oraz roli Teatru Mieczysława Kotlarczyka, Jego wizji teatru poświęcony został projekt zatytułowany „Emanacja Rapsodyków”, w ramach którego odbyły się spotkania oraz zrealizowana została wystawa.

Więcej m.in.
http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1150-relacja-z-wernisazu-wystawy-rapsodycy-na-kliszach-pamieci

http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1235-przemyslenia-impresje-relacja-z-trzeciego-spotkania-projektu-emanacja-rapsodykow

W 2016 roku miały miejsce uroczyste krakowskie obchody 75-lecia Teatru Rapsodycznego (tutaj: http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1387-w-krakowskim-salonie-poezji-celebrowalismy-slowo )

Przy tej okazji zachęcam również do lektury wywiadów z Rapsodykami i o Rapsodykach w ramach kontynuowanego cyklu „Rozmowy Sceny Papieskiej” , m.in.:

- ze śp. prof. Tadeuszem Malakiem ( http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1332-nie-ma-dzis-slowa-ktore-przekazali-nam-krolowie-ducha )

- śp. prof. Januszem Kotlarczykiem (http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1398-czlowiek-teatr-slowo-ewolucje-z-cyklu-rozmowy-sceny-papieskiej )

- z Tadeuszem Szybowskim (http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1192-sto-rol-zakochanie-w-sztuce-teatru-z-cyklu-rozmowy-sceny-papieskiej )

- Olgierdem Łukaszewiczem (http://www.idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1178-rapsodycy-kotwica-dla-wspolczesnych )

Tekst, zdjęcie: Dominika Jamrozy (teatrolog, koordynator „Sceny Papieskiej”)

PS. Pięknym i ważnym przyczynkiem, uzupełnieniem niech pozostanie rozmowa z córką śp. M. Kotlarczyka - p. Anielą Pakosiewicz

https://idmjp2.pl/index.php/pl/projekty/scena-papieska/1694-wiez-ducha-kotlarczyk-wojtyla-z-cyklu-rozmowy-sceny-papieskiej

 


1„Sztuka żywego słowa – dykcja, ekspresja, magia”, Lubin 2010 r., Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej „Gaudium”, s. 11-13
2Oprac. na podstawie: Kotlarczyk Mieczysław, hasło w: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego, PWN Warszawa 1994

Newsletter

Zapisz się
do góry